شبيه به جلغوزه بود . گرم و خشك است در دويم . استرخا و ضعف بدن را مفيد بود و فربه آرد و معده و گرده را قوّت دهد ؛ و شربتى از او سه درم تا چهار درم است ، و بدلش حبّ صغار و حبّ صنوبر كبار است . حبّ القلت : « 1 » ماش هندى است ، و در « قاف » گفته شود . حبّ الآس : به پارسى تخم مورد و تخم مرد گويند . « 2 » سرد و خشك است در اوّل و گويند گرم و خشك است . شكم ببندد و منع نفث الدّم كند و معده را قوّت دهد و بول براند و سرفه را مفيد باشد و گزيدگى رتيلا و عقرب را نفع رساند و ريش مثانه را سودمند آيد ؛ و مضرّ است به مثانه ، و مصلحش صمغ عربى است ؛ بدلش ورق وى بود يا نيم وزن آن سقز ، و شربتى از او سه درم تا پنج درم است . حبّ الرّمّان : به پارسى انار دانه . سرد و خشك است در اوّل . شكم ببندد و قى و غثيان باز دارد و صفرا فرونشاند ؛ و شربتى از او سه درم تا ده درم است ، بدل وى سماق بود . حبّ البان : به پارسى پستهء باديه « 3 » گويند . گرم است در دويم ؛ تر است در اوّل . كلف و خيلان را ببرد و جرب و خارش اعضا را نفع دهد و صلابت سپرز را سودمند آيد ؛ و شربتى از او دو درم تا سه درم است . حبّ الملوك : به شيرازى باتو و به پارسى ماهودانه و به هندوى جمالكوته گويند . « 4 » گرم و خشك است در دويم . مسهل كه طبيبان و جرّاحان به خلق خداى مىدهند و بيشترى را مىكشند و اندكى كه زنده مىمانند ، چنان معيوب مىسازد كه به صلاح نمىتوان آورد . حبّ الملوك ، بهتر آن است كه گرد آن نگردند ؛ امّا مسهل رطوبات سودا و بلغم باشد ، و با پوست بد است ، بايد كه پوست و ميانهء او كه مثل زبان گنجشك برآيد ، دور كنند . شربتى از او يك حبّه تا دو حبّه ، و گويند از دو دانگ تا نيم درم . امّا سحج امعا آورد ، و مصلحش شير تازه كه بعد آن خورند . حبّ القرع : به پارسى تخم كدو گويند . سرد و تر است در دويم . سرفهء گرم را نفع دهد و تشنگى ببرد و تب‌هاى صفراوى را سودمند آيد و عسر البول را كه از حرارت بود ، زايل كند . مضرّ است به مثانه ، و مصلحش تخم كرفس بود ، و بدلش كتيرا است ؛ و شربتى از او سه درم تا پنج درم است .

--> ( 1 ) . قلت ، معرّب از « كلته » هندى است كه بدان كلته ( مخفّف كلتهه ) گويند . ( تطبيق نام‌هاى كهن گياهان دارويى 1 / 112 ) ( 2 ) . آس ، ميوهء آن به سريانى « مردايانج » و به لاتينى « مرته » ، و آنچه « مورد » ناميده مىشود ، نوع برّى آن است . ( نك : تطبيق نام‌هاى كهن گياهان دارويى 1 / 36 ) ( 3 ) . فستق الباديه نيز گويند و به هندى « بكاين » و سريانى « فستقى » است . ( تطبيق نام‌هاى كهن گياهان دارويى 1 / 111 ) ( 4 ) . حبّ الملوك : ماهودانه ، قراصيا ( قراسيا ) ، صنوبر الكبير ، حبّ السلاطين ، كرچك هندى ، دند ، بيد انجير خطايى . ( تطبيق نام‌هاى كهن گياهان دارويى 1 / 113 )